@article {
author = {Mahmoudiraja, Seyyedzakarya and Kamranini,  and Momeni, Zahra},
title = {تحلیل تطبیقی واکنش جریان‌های ملی‌گرا و اسلامی ایران به پان‌ترکیسم، از انقلاب مشروطه تا پایان پهلوی اول},
journal = {معرفت سیاسی 35 ، بهار و تابستان 1405},
volume = {18},
number = {1},
pages = {-},
year  = {2026},
publisher = {Imam Khomeini Educational and Research Institute},
issn = {2008-4366},
eissn = {8391-2980},
doi = {10.22034/siyasi.2025.5002562},
abstract = {},
keywords = {},
title_fa = {تحلیل تطبیقی واکنش جریان‌های ملی‌گرا و اسلامی ایران به پان‌ترکیسم، از انقلاب مشروطه تا پایان پهلوی اول},
abstract_fa ={در دهه‌های اخیر، هم‌افزایی نو‌عثمانی‌گری و پان‌ترکیسم در ترکیه و جمهوری آذربایجان و بهره‌گیری از تهییج قومیتی در شمال‌غرب ایران، بار دیگر تهدیدهای هویتی و سرزمینی را فعال کرده است. این پژوهش با تکیه بر جامعه‌شناسی تاریخی و رویکرد تطبیقی، به بررسی نحوة مواجهة دو جریان اسلام‌گرایی و ملی‌گرایی با تحرکات پان‌ترکیستی از انقلاب مشروطه تا پایان پهلوی اول می‌پردازد. روش تحقیق، کیفی است و داده‌ها از طریق مطالعات اسنادی و تحلیل تاریخی اجتماعی گردآوری شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که در بستر بی‌ثباتی سیاسی، تجربة از دست رفتن بخش‌هایی از قلمرو و ضرورت دولت متمرکز، هر دو جریان بر حفظ تمامیت ارضی و انسجام ملی اتفاق‌نظر داشتند؛ بااین‌حال، تفاوت‌های مهمی در رویکرد و ابزار به‌چشم می‌خورد. ملی‌گرایان بر حافظة ایرانشهر، تثبیت مرزهای جغرافیایی و روایت‌های تاریخ‌مدار تکیه داشتند؛ درحالی‌که اسلام‌گرایان انسجام مذهبی ـ فرهنگی، شبکه‌های همبستگی فراملی امت و بسیج دفاعی را محور قرار می‌دادند. جمع‌بندی پژوهش بیان می‌کند که تحرکات تجزیه‌طلبانه، به‌ویژه پان‌ترکیسم، موجب هم‌گرایی این دو جریان در دفاع هویتی و سرزمینی شد؛ اما اختلاف در مبانی مشروعیت‌بخش و شیوه‌های بسیج سبب شکل‌گیری الگوهای متفاوتی از مواجهه گشت و آثار آن در سیاست ایران معاصر همچنان قابل مشاهده است. },
keywords_fa = {پان‌ترکیسم ,ملی‌گرایی ,اسلام‌گرایی ,هویت ملی ,جامعه‌شناسی تاریخی ,},
url = {https://siyasi.nashriyat.ir/node/5002562},
eprint = {}
}