مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت سیاسی 2008-4366 18 2 2027 02 04 تمایز «اصول فقه حکومتی» نسبت به «اصول فقه غیرحکومتی»، ذیل ملاک های تمایز علوم 5002753 10.22034/siyasi.2026.5002753 FA سید سجاد ایزدهی دانشیار - پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی مصطفی رضایی 0009-0009-3436-6231 Journal Article 2026 01 27 The recognition and distinction of sciences from each other is a key issue in the philosophy of science and epistemological fields that has a significant impact on both the development of sciences and the regulation of the relationships between them. Determining precise criteria for distinguishing sciences helps to achieve a more precise understanding of the position and goals of each science. Explaining the distinction between the principles of governmental jurisprudence and others depends on examining the factors that distinguish the principles of governmental jurisprudence from non-governmental ones. In this research, which has not been addressed so far, the possibility of such a distinction has been examined using a descriptive-analytical method and the final conclusion has been reached that the principles of governmental jurisprudence, as a new trend in the knowledge of the principles of jurisprudence, is a response to emerging needs in the field of social, political, and governmental jurisprudence. This trend has fundamental differences and profound distinctions compared to the principles of non-governmental or termed jurisprudence, and by addressing macro-social and governmental issues, it introduces itself as an independent trend. شناخت و تمایز علوم از یکدیگر، از مباحث کلیدی در فلسفه علم و حوزه‌های معرفتی است که هم بر توسعه علوم و هم بر نظم‌دهی به ارتباطات میان آن‌ها تأثیر بسزایی می‌گذارد. تعیین ملاک‌های دقیق برای تمایز علوم، کمک می‌کند تا فهم دقیق‌تری از جایگاه و اهداف هر علم حاصل شود. تبیین تمایز اصول فقه حکومتی از غیر آن، در گرو بررسی عوامل تمایز اصول فقه حکومتی نسبت به غیر حکومتی است. در این پژوهش که تاکنون بدان پرداخته نشده است، با بهره‌گیری از روش توصیفی ـ تحلیلی، امکان چنین تمایزی مورد بررسی قرار گرفته و در نهایت این نتیجه حاصل شده است که اصول فقه حکومتی به¬عنوان یک گرایش جدید در دانش اصول فقه، پاسخی به نیازهای نوپدید در عرصه فقه اجتماعی، سیاسی و حکومتی است. این گرایش، تفاوت‌های بنیادین و تمایزات عمیقی نسبت به اصول فقه غیرحکومتی یا مصطلح دارد و با پرداختن به مسائل کلان اجتماعی و حکومتی، خود را به¬عنوان یک گرایش مستقل معرفی می‌کند.