مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت سیاسی 2008-4366 18 1 2026 09 06 تحول پارادایمی در مطالعات امنیت: مرجعیت علمی قرآن و بنیان‌های توحیدی 5002801 10.22034/siyasi.2025.5002801 FA سیدسجاد ال سید غفور دکتری 0000-0002-6919-9594 Journal Article 2025 10 07 مطالعات امنیت، به عنوان یکی ازشاخه‌های کلیدی علوم سیاسی و روابط بین‌الملل، عمدتاً تحت تأثیر پارادایم‌های غربی مانند واقع‌گرایی، لیبرالیسم و سازه‌انگاری قرار داشته است. این پارادایم‌ها، با وجود تفاوت‌های روش‌شناختی و مفهومی، از منظر معرفت‌شناسی سکولار و انسان‌محور عمل کرده و از وحی به عنوان منبعی معتبر برای شناخت غفلت کرده‌اند. این مقاله با استفاده از روش تحقیق کیفی و با اتکا به چارچوب مرجعیت علمی قرآن، به بازتعریف بنیادین مبانی معرفت‌شناختی و مفهومی مطالعات امنیت می‌پردازد . یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که قرآن کریم با ارائه یک «معرفت‌شناسی توحیدی» مبتنی بر اصول وحدت وجود، تعدد منابع شناخت (عقل، حس، وحی، فطرت) و هدف‌مندی معرفت، می‌تواند تحولی اساسی در فهم پدیده امنیت ایجاد کند. این تحول، نه تنها در بازتعریف مفهوم امنیت، بلکه در روش‌شناسی شناخت آن نیز اثرگذار است. مقاله با معرفی «مدل امنیت پایدار قرآنی» در سه لایه (وجودی-اعتقادی، اجتماعی-اخلاقی، و فیزیکی- نظامی)، استدلال می‌کند که مرجعیت علمی قرآن می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری یک مکتب مستقل در مطالعات امنیت شود. این مدل، با تأکید بر پیوند ارگانیک لایه‌های امنیتی و ریشه‌یابی ناامنی در شرک و ظلم،راهکارهایی جامع برای دستیابی به امنیت پایدار ارائه می‌دهد.این پژوهش می‌تواند به بومی‌سازی دانش امنیت در جوامع اسلامی کمک کند.