TY  - JOUR
    ID  - 5002905
    TI  - واکاوی زمینه‌های سیاسی تکفیر شیعه در برخی ازآثار دیوبندیه
    JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
    JA  - 11
    LA  - fa
    SN  - 2008-4366
        AU  - Bamere, Anvar
      AD  - 
          AU  - Bameri, Abdolvahed
      AD  - استادیار
          AU  - Farmanian, Mahdi
      AD  - دانشیار - دانشگاه ادیان و مذاهب، دفتر دانشکده مذاهب، آقای شریفی
        Y1  - 2026
    PY  - 2026
    VL  - 18
    IS  - 1
    SP  - 
    EP  - 
  KW  - تکفیر سیاسی
KW  - شیعه
KW  - دیوبندیه
KW  - وحدت
KW  - تقیه
    DO  - 10.22034/siyasi.2026.5002905
    AB  - پدیدۀ تکفیر شیعه در برخی آثار دیوبندیة معاصر، از جمله چالش‌های مهم فرقه‌ای در جهان اسلام به‌شمار می‌آید. مسئلۀ اصلی این پژوهش تبیین چرایی و چگونگی گذار گفتمان دیوبندیه از رویکرد احتیاط‌آمیز در تکفیر اهل قبله به صدور احکام تکفیری علیه شیعه است. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با اتکا به تحلیل محتوای منابع اصیل دیوبندیه، شامل آثار بنیان‌گذاران این مکتب، نوشته‌ها و فتاوای متأخران رادیکال، انجام شده است. یافته‌ها نشان داده است که متقدمان دیوبند به اصل «احتیاط در تکفیر اهل قبله» پایبند بودند و شیعه را خارج از اسلام نمی‌دانستند. در مقابل، در آثار متأخر، هم‌زمان با تحولات سیاسی معاصر، نظیر قدرت‌یابی شیعه در عصر صفوی، بازخوانی سیاسی سقوط خلافت عباسی و به‌ویژه پیامدهای ژئوپلیتیک پیروزی انقلاب اسلامی ایران، گفتمان تکفیری تقویت شده است. نتایج پژوهش نشان داده است که در این مرحله، «تکفیر» کارکردی سیاسی ـ هویتی یافته و به ابزاری برای مهار نفوذ سیاسی شیعه، تضعیف گفتمان وحدت اسلامی و حذف رقیب در ساختار قدرت، به‌ویژه در پاکستان، تبدیل شده است.
    UR  - https://siyasi.nashriyat.ir/node/5002905
    L1  -     ER  -