TY - JOUR ID - 5002911 TI - درآمدی بر جامعه‌شناسی سیاسی تدبیرمحور و ظرفیت‌های آن در بازسازی حکمرانی اجتماعی جمهوری اسلامی ایران* JO - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) JA - 11 LA - fa SN - 2008-4366 AU - rashid, Mahdi AD - کارشناس ارشد - موسسه امام خمینی AU - Norouzi farani, Mohammad javad AD - استاد - گروه علوم سیاسی - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) Y1 - 2026 PY - 2026 VL - 17 IS - 2 SP - 73 EP - 91 KW - جامعه‌شناسی سیاسی KW - تدبیرمحوری KW - حکمرانی اجتماعی KW - جمهوری اسلامی ایران DO - 10.22034/siyasi.2026.5002911 AB - جامعه‌شناسی سیاسی به‌عنوان کانون عقلانیت کارکردی دانش سیاست، زیربنای تحقق حکمرانی مطلوب است. ناسازگاری پارادایم‌های رایج این دانش با مسائل و پدیده‌های جامعة ایران در عرصة نظر و عمل، ضرورت تدوین دانش جامعه‌شناسی سیاسی تراز انقلاب اسلامی را ایجاب می‌کند. پژوهش حاضر با اتخاذ رویکردی کیفی و روش تحلیلی ـ مقایسه‌ای،ضمن نقد بنیان‌های معرفتی جامعه‌شناسی سیاسی مدرن، به تدوین مختصات پارادایمی نوین مبتنی بر نظریة اجتماعیِ اسلام و اقتضائات بوم ایران می‌پردازد و ظرفیت‌های آن را در بازسازی حکمرانی اجتماعی جمهوری اسلامی ایران صورت‌بندی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که اولاً سنت‌های رایج، مبتنی بر معرفت مدرن و متناسب با جوامع غربی تدوین شده‌اند؛ ثانیاً منابع دینی و ظرفیت‌های بومی، امکان شکل‌دهی «سنت اسلامی جامعه‌شناسی سیاسی» را دارا هستند. در این چهارچوب، با استنباط مؤلفه‌های بنیادین یک دانش، شامل «موضوع، قلمرو، ماهیت، خاستگاه، غایت و رویکرد»، پارادایم «جامعه‌شناسی سیاسی تدبیرمحور» ارائه می‌شود. این پارادایم بر پایة عقلانیت ناظر به حکمت عملی و ارزش‌های الهی، چهارچوبی منسجم برایِ بازسازیِ حکمرانی اجتماعی جمهوری اسلامی ایران و تحقق تمدن نوین اسلامی ارائه می‌دهد. UR - https://siyasi.nashriyat.ir/node/5002911 L1 - https://siyasi.nashriyat.ir/sites/siyasi.nashriyat.ir/files/article-files/5002911-1782887064.pdf ER -