مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت سیاسی 2008-4366 17 1 2025 09 06 نظریة اعتدال مدنی: چهارچوبی برای تعامل حوزة نظر و عمل در فلسفة سیاسی اسلامی 23 37 5003109 10.22034/siyasi.2025.5003109 FA مرتضی یوسفی راد استادیار - علوم سیاسی - باقرالعلوم 0000-0002-7032-1817 Journal Article 2025 11 01 Acknowledging the gap between theory and practice, the vitality and effectiveness of political philosophy depend on constructive interaction between theoretical ideals and external realities. Islamic political philosophy, like other traditions, recognizes this distinction. The question is how, in the contemporary era, an effective interaction between theory and practice can be established within the framework of Islamic political philosophy. This article argues that “civic moderation,” grounded in its anthropological foundations, possesses the capacity to establish such a connection and to link Islamic political philosophy with practical problem-solving. Accordingly, civic moderation should be regarded not merely as a moral virtue, but as the core issue of Islamic political philosophy. Using textual and content analysis, the study examines this claim and argues that the establishment of civic moderation leads to the integrated organization and synergy of infrastructures, political structures, and governance based on wisdom, truth, and justice, thereby creating the conditions for realizing the aspirations of Islamic political philosophy. با پذیرش وجود فاصلة میان حوزة نظر و عمل، حیات، پویایی و اثربخشی فلسفة سیاسی در گرو تعامل سازنده میان آرمان‌های نظری و واقعیت‌های بیرونی است. فلسفة سیاسی اسلامی نظیر دیگر فلسفه‌های سیاسی به وجود فاصله و تمایز میان دو حوزه قائل است. پرسش آن است که در عصر حاضر، چگونه می‌توان بر اساس فلسفة سیاسی اسلامی تعاملی مؤثر میان آرمان‌های نظری و عرصة عمل برقرار کرد؟ ادعای مقالة پیش رو این است که «اعتدال مدنی» با تکیه بر بنیان‌های انسان‌شناسانة خود ظرفیت دارد که چنین پیوند و تعاملی را برقرار سازد و فلسفة سیاسی اسلامی را از سطح نظری به حوزة عملی و حل مشکلات آن مرتبط سازد. بر این اساس، اعتدال مدنی نه‌تنها باید به‌عنوان یک فضیلت اخلاقی، بلکه به‌مثابة هسته و مسئلة اصلی فلسفة سیاسی اسلامی تلقی شود. این پژوهش با روش تحلیل متن و محتوا درصدد فهم حوزة نظر و عمل فلسفة سیاسی اسلامی برآمده است و به بررسی تحلیلی ادعای مورد نظر می‌پردازد. استقرار اعتدال مدنی در جامعه موجب سامان‌یافتگی تجمیعی و هم‌افزای زیرساخت‌ها، ساختارها و مدیریت‌های سیاسی بر پایة حکمت، حق و عدالت می‌شود و زمینه‌های نیل به آمال و آرزوها را در فلسفة سیاسی اسلامی فراهم می‌سازد. https://siyasi.nashriyat.ir/sites/siyasi.nashriyat.ir/files/article-files/5003109-1777958938.pdf