مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت سیاسی 2008-4366 18 2 2027 02 04 تحلیل گفتمان اسلامی الگوی مدیریت افکار عمومی در جمهوری اسلامی ایران و تقابل آن با راهبردهای مهندسی افکار دشمن 5003120 10.22034/siyasi.2026.5003120 FA محسن افروغ کارشناس ارشد - موسسه امام خمینی 0000-0002-8590-1128 Journal Article 2026 01 10 Public opinion, as one of the legitimizing pillars of political systems, is always the focus of attention of domestic and foreign actors. This research aims to discursively analyze the public opinion management model in the Islamic Republic of Iran and its confrontation with the enemy’s thought engineering strategies, and examines the duality of “political action-political passivity.” The findings show that the Islamic Republic of Iran, relying on the religious democracy model, uses tools such as Jihad of Explanation, domestic media, and popular institutions to strengthen “convergence” and confront thought engineering projects. In contrast, the enemies, using foreign media and social networks, seek to induce despair, promote political passivity, and create “divergence” in society. Action and passivity at this level can manifest itself on a national or even regional scale and lead to regional convergence or divergence. The present research analyzes the key components of this confrontation using the method of discourse analysis and citing library documents. The results indicate that the enemy's thought engineering in the form of projects such as Iranophobia and distortion of domestic achievements seeks to weaken social capital and reduce political participation; while the Islamic Republic's public opinion management model emphasizes transparency, trust-building, and strengthening collective action. Finally, solutions such as promoting media literacy and redefining the resistance discourse are proposed to neutralize the enemy's conspiracies. افکار عمومی به عنوان یکی از ارکان مشروعیت‌بخش نظام‌های سیاسی، همواره مورد توجه بازیگران داخلی و خارجی قرار دارد. این پژوهش با هدف تحلیل گفتمانی الگوی مدیریت افکار عمومی در جمهوری اسلامی ایران و تقابل آن با راهبردهای مهندسی افکار دشمن، به بررسی دوگانه «کنش سیاسی-انفعال سیاسی» می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد جمهوری اسلامی ایران با تکیه بر الگوی مردم‌سالاری دینی، از ابزارهایی مانند جهاد تبیین، رسانه‌های داخلی و نهادهای مردمی برای تقویت «همگرایی» و مقابله با پروژه‌های مهندسی افکار استفاده می‌کند. در مقابل، دشمنان با بهره‌گیری از رسانه‌های خارجی و شبکه‌های اجتماعی، به دنبال القای یأس، ترویج انفعال سیاسی و ایجاد «واگرایی» در جامعه هستند. کنش و انفعال این سطح می‌تواند در مقیاس ملی و یا حتی منطقه‌ای خود را نشان دهد و منجر به همگرایی یا واگرایی منطقه‌ای هم شود. پژوهش حاضر با روش تحلیل گفتمان و با استناد به اسناد کتابخانه‌ای، به واکاوی مؤلفه‌های کلیدی این تقابل می‌پردازد. نتایج حاکی از آن است که مهندسی افکار دشمن در قالب پروژه‌هایی مانند ایران‌هراسی و تحریف دستاوردهای داخلی، به دنبال تضعیف سرمایه اجتماعی و کاهش مشارکت سیاسی است؛ درحالی که الگوی مدیریت افکار عمومی جمهوری اسلامی، بر شفاف‌سازی، اعتمادسازی و تقویت کنش جمعی تأکید دارد.