مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت سیاسی 2008-4366 18 2 2026 09 30 تحلیل گفتمان اسلامی الگوی مدیریت افکار عمومی در جمهوری اسلامی ایران و تقابل آن با راهبردهای مهندسی افکار دشمن* 63 79 5003120 10.22034/siyasi.2026.5003120 FA محسن افروغ کارشناس ارشد - موسسه امام خمینی 0000-0002-8590-1128 Journal Article 2026 01 10 Public opinion, as one of the legitimizing pillars of political systems, has always been a focus of attention for domestic and foreign actors. Analyzing the discourse of the model of public opinion management in the Islamic Republic of Iran and its confrontation with the enemy's thought engineering strategies, this research, examines the duality of "political action - political passivity." The findings show that the Islamic Republic of Iran, relying on the model of religious democracy, uses tools such as Jihad of Explanation, domestic media, and popular institutions to strengthen "convergence", and counter the projects of opinion engineering. Utilizing foreign media and social networks, the enemies in contrast, seek to induce despair, promote political passivity, and create "divergence" in society. This level of action and passivity can manifest itself on a national or even regional scale, potentially leading to regional convergence or divergence as well. Employing the method of discourse analysis and citing library documents, the present study analyzes the key components of this confrontation. The results indicate that the enemy's opinion engineering, in the form of projects such as Iranophobia and the distortion of domestic achievements, seeks to undermine social capital and reduce political participation; while the public opinion management model of the Islamic Republic emphasizes clarification, trust-building, and the strengthening of collective action. In conclusion, solutions such as enhancing media literacy and redefining the discourse of resistance are proposed to neutralize the enemy's conspiracies. افکار عمومی به‌عنوان یکی از ارکان مشروعیت‌بخش نظام‌های سیاسی، همواره مورد توجه بازیگران داخلی و خارجی قرار دارد. این پژوهش با هدف تحلیل گفتمانی الگوی مدیریت افکار عمومی در جمهوری اسلامی ایران و تقابل آن با راهبردهای مهندسی افکار دشمن، به بررسی دوگانه «کنش سیاسی ـ انفعال سیاسی» می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد جمهوری اسلامی ایران با تکیه بر الگوی مردم‌سالاری دینی، از ابزارهایی مانند جهاد تبیین، رسانه‌های داخلی و نهادهای مردمی برای تقویت «همگرایی» و مقابله با پروژه‌های مهندسی افکار استفاده می‌کند. در مقابل، دشمنان با بهره‌گیری از رسانه‌های خارجی و شبکه‌های اجتماعی، به دنبال القای یأس، ترویج انفعال سیاسی و ایجاد «واگرایی» در جامعه هستند. کنش و انفعال این سطح می‌تواند در مقیاس ملی و یا حتی منطقه‌ای خود را نشان دهد و منجر به همگرایی یا واگرایی منطقه‌ای هم شود. پژوهش حاضر با روش تحلیل گفتمان و با استناد به اسناد کتابخانه‌ای، به واکاوی مؤلفه‌های کلیدی این تقابل می‌پردازد. نتایج حاکی از آن است که مهندسی افکار دشمن در قالب پروژه‌هایی مانند ایران‌هراسی و تحریف دستاوردهای داخلی، به دنبال تضعیف سرمایۀ اجتماعی و کاهش مشارکت سیاسی است؛ درحالی که الگوی مدیریت افکار عمومی جمهوری اسلامی، بر شفاف‌سازی، اعتمادسازی و تقویت کنش جمعی تأکید دارد. در پایان، راهکارهایی مانند ارتقای سواد رسانه‌ای و بازتعریف گفتمان مقاومت برای خنثی‌سازی توطئه‌های دشمن پیشنهاد شده است. https://siyasi.nashriyat.ir/sites/siyasi.nashriyat.ir/files/article-files/5003120-1790747351.pdf