TY - JOUR ID - 5003507 TI - مقاومت نرم و نفوذ هوشمندانه به‌مثابه الگوی کنشگری سیاسی: تحلیل راهبردی سیره سیاسی امام رضا علیه‌السلام در عصر مأمون عباسی JO - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) JA - 11 LA - fa SN - 2008-4366 AU - Fadaeyan, Ali AD - Y1 - 2027 PY - 2027 VL - 18 IS - 2 SP - EP - KW - امام رضا علیه‌السلام KW - سیره سیاسی KW - کنشگری سیاسی دینی KW - مقاومت نرم KW - نفوذ هوشمندانه KW - خلافت عباسی KW - مامون عباسی DO - 10.22034/siyasi.2026.5003507 AB - سیره سیاسی امام رضا علیه‌السلام در مواجهه با خلافت مأمون عباسی، از پیچیده‌ترین و درعین‌حال راهبردی‌ترین مقاطع تاریخ امامت به شمار می‌آید. مسئله اصلی این پژوهش آن است که امام رضا علیه‌السلام در شرایط تحمیل ولایت‌عهدی و تلاش خلافت عباسی برای مشروعیت‌بخشی دینی، از چه الگوی کنشگری سیاسی برای صیانت از امامت و تضعیف ساختار قدرت بهره برده است. هدف پژوهش، تبیین راهبردهای کلان امام علیه‌السلام در این مقطع و بازخوانی نسبت دین و قدرت در سیره رضوی است. این تحقیق با رویکرد توصیفی–تحلیلی و بر پایه منابع دست‌اول تاریخی و حدیثی، و با بهره‌گیری از مفاهیم نظری در حوزه قدرت نرم و کنشگری دینی انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که کنش سیاسی امام رضا علیه‌السلام نه از موضع انفعال، بلکه در قالب الگویی دوسویه و پویا متشکل از «مقاومت نرم» و «نفوذ هوشمندانه» سامان‌یافته است؛ به‌گونه‌ای که آن حضرت از یک‌سو با امتناع از مشروعیت‌بخشی و تولید گفتمان امامت، به صیانت از هویت شیعی پرداخت و از سوی دیگر، با بهره‌گیری هدفمند از موقعیت ولایت‌عهدی، زمینه نفوذ فکری و تضعیف مشروعیت خلافت عباسی را فراهم ساخت. این الگو، نمونه‌ای برجسته از کنشگری راهبردی دین در مواجهه باقدرت سیاسی به‌شمار می‌آید. UR - https://siyasi.nashriyat.ir/node/5003507 L1 - ER -