مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) 2026 08 10 بررسی فقهی الزام قانونی به حجاب در حکومت اسلامی: تحلیل ادله و نقد دیدگاه‌ها با تأکید بر روایت «اِذا نُهینَ لا یَنْتَهین» در پرتو فقه حکومتی 5003819 FA جمال سروش استادیار - فلسفه اسلامی. ملایر 0000-0002-5887-9375 Journal Article 2026 05 11 این مقاله با رویکرد تحلیلی-انتقادی به بررسی فقهی «الزام قانونی به حجاب» در حکومت اسلامی پرداخته و روایت «إِذَا نُهِینَ لَا یَنْتَهِین» را به عنوان مستند اصلی مخالفان نقد می‌کند. در مواجهه با چالش‌های معاصر، دو راهبرد «فرهنگ‌سازی اقناعی» و «الزام قانونی» مطرح شده است. مقاله نشان می‌دهد استدلال تاریخی مخالفان، مبتنی بر فقدان گزارش برخورد قهری، با توجه به زمینه‌های تاریخی و نمونه‌های متقابل، ناتمام است. نقد اصلی مقاله متوجه استناد فقهی به روایت مذکور است که با اشکالات سندی و دلالی متعدد مواجه بوده و اختصاص به موارد خاص دارد. در مقابل، ادله موافقان الزام قانونی شامل آیات صریح قرآن، سیره معصومین(ع)، اجماع فقهای معاصر و مبانی فقه حکومتی مانند ولایت فقیه و حفظ نظام اسلامی است. نتیجه‌گیری مقاله آن است که حجاب، به عنوان یک حکم اجتماعی با آثار عمومی، مشمول ضمانت اجرای حکومتی بوده و استناد به روایت «إِذَا نُهِینَ» برای نفی مشروعیت آن، فاقد اعتبار کافی است.