TY - JOUR ID - 5003900 TI - تحلیل نظری نافرمانی مدنی: تقابل مکاتب حقوقی- قانونی و مکاتب ارزشی-اخلاقی JO - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) JA - 11 LA - fa SN - 2008-4366 AU - Sadeghi, Seyed yaser AD - دانشجوی دکتری - علوم سیاسی مؤسسه امام خمینی(ره) AU - Omidi Noghlebari, Mahdi AD - موسسه امام خمینی Y1 - 2027 PY - 2027 VL - 19 IS - 1 SP - EP - KW - نافرمانی مدنی KW - قانون سالار KW - فرا قانون سالار KW - عدالت DO - 10.22034/siyasi.2026.5003900 AB - پدیده «نافرمانی مدنی» به مثابه کنشی آگاهانه و مسالمت‌آمیز در نقض قانون، همواره محل چالش میان مکاتب «قانون‌سالار» که حرمت مطلق قانون را محور می‌دانند و مکاتب «فراقانون‌سالار» که اصولی چون عدالت و اخلاق را مقدم بر قانون می‌شمرند، بوده است. موافقان، نافرمانی مدنی را بر مبنای معیارهایی نظیر عدالت، اخلاق، مصلحت، وجدان شخصی و آموزه‌های دینی توجیه می‌کنند. در مقابل، مخالفان بر تضعیف قانون و ایجاد هرج‌ومرج و نقض قرارداد اجتماعی به عنوان تبعات منفی نافرمانی‌مدنی تاکید دارند. این مقاله با روشی توصیفی ـ تحلیلی و با اتکا به منابع کتاب‌خانه‌ای، در پی واکاوی این مسئله است که آیا نافرمانی مدنی در برابر قوانین ناعادلانه یا ناهمخوان با شرع، می‌تواند به عنوان حق یا تکلیف شمرده شود. یافته‌های این پژوهش بعد از بررسی استدلال‌های دو طرف و نقد دیدگاه‌های قانون‌سالار نشان می‌دهد که نافرمانی مدنی با رعایت درجات و مراتب مخالفت، نه تنها تهدیدی برای نظم عمومی به شمار نمی‌آید بلکه ضامن پویایی و عدالت در هر نظام سیاسی خواهد بود. UR - https://siyasi.nashriyat.ir/node/5003900 L1 - ER -