بررسي مفهوم «امام عادل» در باب «قتال اهل البغي»

سال هشتم، شماره اول، پياپي 15، بهار و تابستان 1395

* مهدي ابوطالبي / استاديار مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    abotaleby@gmail.com

عمّار ابوطالبي / دانشجوي دكتراي شيعه‌شناسي دانشگاه اديان و‌ مذاهب  ab.ammar1376@chmail.ir

دريافت: 27/5/1394 ـ پذيرش: 14/11/1394

چكيده

يكي از تعابير در فقه شيعه، كه احكام خاصي هم به دنبال داشته، عبارت «امام عادل» است. اين تعبير عموماً در ابوابي كه ابعاد اجتماعي دارند و‌ يا مسائلي كه به نوعي با حكومت در ارتباط هستند، مشاهده مي‌‌شود. باب «قتال اهل البغي» يكي از اين باب‌هاست كه از اهميت خاصي برخوردار است. اين مقاله به دنبال پاسخ به اين سؤال است كه آيا مفهوم امام عادل در اين باب اختصاص به معصوم دارد يا فقها را نيز شامل مي‌شود؟ بررسي عبارات فقها و‌ تعابير مترادف با «امام عادل» و‌ روايات «وسائل الشيعه» و‌ «تهذيب الاحكام» نشان مي‌دهد كه اين مفهوم شامل فقيه هم مي‌شود و‌ خروج بر فقيه حاكم به مثابة خروج بر امام معصوم است.

كليدواژه‌ها: امام عادل، سلطان عادل، فقيه، اهل بغي، بغات.