اقتضائات حضور عقل برهاني در معرفت سياسي آيت‌الله جوادي آملي

قيمت مقاله الكترونيكي: 
1500تومان

سال دهم، شماره دوم، پياپي 20، پاييز و زمستان 1397

مرتضي علويان / استاديار گروه علوم سياسي، دانشگاه مازندران    m.alavian@umz.ac.ir
محمد زارع‌پور / کارشناسي ارشد انديشه سياسي اسلام، دانشگاه مازندران
دريافت: 28/03/1397 ـ پذيرش: 09/08/1397
چکيده
تعيّن مباني معرفتي يک انديشمند در ظروف گوناگوني صورت مي‌پذيرد. ساختار انديشة سياسي يکي از آن ظروف است. استواري جهان‌داني و جهان‌باني يک انديشمند بر چارچوب‌ها و بنيان‌هاي معرفتي او به اندازه‌اي است که برخي از انديشمندانْ تاريخ نظام‌ها و انديشه‌هاي سياسي را تاريخ شناسايي نظام‌هاي معرفتي مي‌دانند. جايگاه و حدود و ثغور عقل برهاني در ميان منابع و ابزارهاي معرفت دست‌ماية انشعابات گوناگون در کلام و فلسفة سياسي گرديده است. نظر به اينکه آيت‌الله جوادي آملي يکي از انديشمندان و متفکران بنام اصولي جهان اسلام است، سؤال اصلي در پژوهش نظري حاضر، اين است که اقتضائات شناختي عقل برهاني جوادي چگونه در نظرية سياسي ايشان تعيّن يافته است ؟ فرضية اين نوشتار آن است که همزادپنداري عقل برهاني و دين در انديشة سياسي آيت‌الله جوادي آملي موجب همروي عقل و وحي در پاسخ به نيازهاي سياسي ـ اجتماعي روز با تأکيد بر نقش مکمّل منبع وحياني گرديده است. نوشتار با روش «مطالعة اسنادي و کتاب‌خانه‌اي» و «تحليل محتوا» سعي در اثبات مدعاي خود نموده است. يافته‌هاي پژوهش حاکي از آن است سياست جوادي يک سياست برهان بنياد است که دستاوردهاي قطعي عقل تجربي، قوّة متخيّله و عقل تجريدي در حوزة سياست را جزو احکام دين قلمداد کرده و کاستي‌هاي ذاتي آن را با سياست وحياني برطرف مي‌سازد.
کليدواژه‌ها: عقل، عقل‌گرايي، جوادي آملي، انديشة سياسي، معرفت‌شناسي.