حكم‌راني فضاي مجازي و قاعدة فقهي «نفي سبيل» با تأكيد بر بايسته‌هاي نظام جمهوري اسلامي ايران

قيمت مقاله الكترونيكي: 
1500تومان

سال دهم، شماره دوم، پياپي 20، پاييز و زمستان 1397

سيدعليرضا طباطبايي / دکتري حقوق عمومي، مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    Aghighsart@yahoo.com
عباس کعبي‌نسب / استاد سطح عالي حوزة علمية قم و استاديار مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ره
دريافت: 11/04/1396 ـ پذيرش: 18/09/1396
چکيده
«حکم‌راني فضاي مجازي» از موضوعاتي است که به تازگي در علم سياست و حقوق وارد شده است. حکم‌راني فضايِ مجازيِ موجود، که در بستر اينترنت جهاني سامان‌يافته، يکي از مباحث پرچالش دنياي معاصر است. سرشت مکتبي نظام جمهوري اسلامي ايران مي‌طلبد تا با نظر به شالوده‌هاي فقه اسلام، وظايف حکومت اسلامي در حکم‌راني فضاي مجازي ترسيم گردد. اصول قانون اساسي، برگرفته از فقه پوياي اسلام، حاکي از آن است که نظام جمهوري اسلامي وظايفي برعهده دارد؛ همچون: نفي هرگونه سلطه‌پذيري، طرد کامل استعمار و جلوگيري از نفوذ بيگانگان، تأمين خودکفايي در زمينة علوم و فنون و صنعت، و ايجاد محيط مناسب براي رويش فضايل اخلاقي. اين پژوهش با روش «توصيفي ـ تحليلي« و «اجتهادي» در مقام تبيين آن است که با توجه به چيرگي بيگانگان بر فضاي مجازي اينترنت‌محور، که در دو بستر «ساختار» و «محتوا» ترسيم مي‌شود، قاعدة «نفي سبيل» که در فقه اسلام و اصول قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران بازتاب يافته است، تکاليف گراني را بر دوش نظام جمهوري اسلامي در مواجهه با اين پديدة نوظهور مي‌گذارد که از جملة آنها، آفرينش شبکة ملّي اطلاعات و پي‌ريزي نظام امامت و امّت از راه هم‌افزايي با ديگر کشورهاي اسلامي است.
کليدواژه‌ها: فضاي مجازي، اينترنت، شبکه ملّي اطلاعات، حکم‌راني، نفي سبيل، وظايف حکومت اسلامي، امامت و امّت.