فقه سياسي شيعه و مسئلة انتخابات

قيمت مقاله الكترونيكي: 
1500تومان

سال يازدهم، شماره اول، پياپي 21، بهار و تابستان 1398

محمود فلاح / استاديار گروه فقه سياسي، پژوهشکده علوم و انديشه سياسي
سيد سجاد ايزدهي / دانشيار پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي    sajjadizady@yahoo.com
دريافت: 12/01/1398 ـ پذيرش: 30/05/1398
چکيده
پذيرش «انتخابات» به‌عنوان سازوکار شرعيِ مشارکت افراد جامعه در ادارة حکومت، بر چه آموزه‌هايي مبتني است؟ و آيا مي‌توان پذيرش آن را در آموزه‌هاي فقه سياسي جست‌وجو کرد؟ مقالة حاضر مي‌کوشد تا با روشي تحليلي به اين دو پرسش پاسخ دهد. در اين راستا، آنچه در اين مقاله پي گرفته شد، اين مدعاست که انتخابات در فقه سياسي، گونه‌اي از مشارکت سياسي است که در مبادي، مباني، اهداف و غايت، با مباحث انتخابات در جوامع غربي فاصلة چشمگيري دارد. مهم‌ترين تفاوت، در اين نکته است که در فقه سياسي، انتخابات روشي عقلايي جهت برگزيدن و سپردن ادارة امور حکومت به افرادي است که داراي ويژگي‌ها و شرايط مورد نظر شارع‌اند. از‌اين‌رو، برگزاري انتخابات و پذيرش رأي اکثريت مردم در محدودة هنجارها و ارزش‌هاي پذيرفته‌شدة نظام اسلامي داراي اعتبار است. برخي از کارويژه‌هاي انتخابات در نظام اسلامي را مي‌توان اموري همچون «جلب مشارکت سياسي مردم در فرايند تصميم‌سازي‌هاي کلان»، «جلب اعتماد مردم به نظام سياسي»، «حفظ کرامت انساني شهروندان»، «سپردن امور مردم به‌دست نمايندگان خود آنها»، «دور ماندن از شائبة استبداد و خودمحوري»، «پاسخ‌گويي کارگزاران به مردم در راستاي جلب نظر ايشان» و «ارتباط مستقيم مردم و کارگزاران» دانست.
کليدواژه‌ها: فقه سياسي، انتخابات، مردم، رأي اکثريت، نظام سياسي.