تبيين اصل منفعت‌گرايي متعالي در سياست خارجي دولت اسلامي

سال دوازدهم، شماره اول، پياپي23، بهار و تابستان 1399

* هادي شجاعي / دکتري علوم سياسي، مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    shojaeehadi4@gmail.com
سيد جلال دهقاني فيروزآبادي / استاد روابط بين‌الملل، دانشگاه علامه طباطبايي
دريافت: 24/10/1397 ـ پذيرش: 28/02/1398
چکيده
منفعت‌گرايي، بستر سياست‌ورزي در عرصة جهاني است و دولت‌ها، سياست‌ها، راهبردها و اقدامات خود را بر اساس منافع تنظيم مي‌کنند. دولت اسلامي‌ به‌عنوان يک کنشگر سياسي عقلاني در تعامل با ساير بازيگران، از يک سو، اهداف راهبردي خود را در چهارچوب منفعت‌گرايي پيگيري مي‌کند و از سوي ديگر، منفعت‌گرايي را در بستر حقيقت تعريف و دنبال مي‌کند. اين پژوهش در پاسخ به اين پرسش که «منفعت‌گرايي در سياست خارجي دولت اسلامي در چه بستري تکوين مي‌يابد؟» اين انگاره را مطرح مي‌کند که منفعت‌گرايي دولت اسلامي، در بستر حقيقت و با رويکردي واقع‌بينانه شکل مي‌گيرد و از اين‌رو داراي ويژگي‌هاي منحصربه‌فردي چون اولويت‌بندي ارزش‌محور، تعادل‌بخشي و تلازم است که به آن ماهيتي متعالي مي‌بخشد. تبيين منطقي منفعت‌گرايي دولت اسلامي مي‌تواند خط فاصل مشخصي را پيرامون سياست‌ورزي ديني و غيرديني در عرصة سياست خارجي ترسيم کند و از اين طريق، دورنماي کلان الگوي منافع دولت اسلامي ‌را به‌خوبي تبيين کند.
کليدواژه‌ها: دولت اسلامي، سياست خارجي، اصل، منفعت‌گرايي متعالي.