مباني علمي خاص تفسير سياسي در محور «متن قرآن»

سال سيزدهم، شماره دوم، پياپي 26، پاييز و زمستان 1400، ص7-24

محمد عابدي/ استاديار گروه قرآن‌پژوهي، پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي    Abedi.mehr@yahoo.com
دريافت: 25/08/1400 ـ پذيرش: 28/12/1400

چکيده
تفسير سياسي علاوه بر مبناهاي عام، نيازمند مبناهاي خاص «فلسفه علمي» و «علمي» است تا هويت بنيادين مستقلي بيابد. مباني علمي ـ دست‌کم ـ در سه گستره «متن»، «مخاطب» و «مفسر» مطرح است. در گستره متن هم مي‌تواند انواعي داشته باشد. بدين‌روي اين مسئله مطرح است که مباني اخير شامل چه موضوعاتي مي‌شود؟ اين مباني مي‌تواند با عنايت به کميت آيات ناظر به سياست، يا رسالت قرآن نسبت به تحول سياسي، يا نقش نظارتي قرآن نسبت به سياست باشد. در نتيجه، اين مسئله مطرح مي‌شود که مبناهاي علمي خاص احتمالي در اين سه گستره کدام‌ است؟ پژوهش حاضر در پي دستيابي به مبناهاي علمي خاص تفسير سياسي در سه گستره مذکور است تا مميزاتي براي تفکيک آن از ديگر گونه‌ها تبيين نمايد. گردآوري اطلاعات با مطالعه تفاسير اجتماعي ـ سياسي، و از منظر روشي، به روش «توصيفي و تحليلي» سامان پذيرفته و يافته‌هايش اين است که تفسير سياسي ـ دست‌کم ـ با سه مبنا در محور متن قرآن (کثرت و اهميت نقش آيات ناظر به سياست و حاشيه‌اي نبودنشان؛ تبيين‌گري قرآن براي تحول سياسي بر پايه دين؛ مهيمن بودن قرآن بر سياست و پالايش آن) هويت مستقل دارد.

کليدواژه‌ها: قرآن کريم، مباني علمي، مباني خاص، متن قرآن، تفسير سياسي.
 

سال انتشار: 
1400
شماره مجله: 
26
شماره صفحه: 
7