One of the significant deviations during the Umayyad era was the transformation that occurred within the institution of the Caliphate. The Umayyad dynasty played a prominent and profound role in fundamentally altering the concept and function of the Caliphate. This descriptive-analytical study, based on library research, seeks to answer the question: What was the nature and impact of the Umayyads’ agency in altering and deviating the concept of the Caliphate? Findings indicate that the Umayyads’ intervention led to a fundamental transformation both in the meaning and structure of the Caliphate, with far-reaching implications for the broader intellectual and political orientation of the Muslim community. The dimensions and consequences of this transformation can be seen in the prioritization of kingship over prophethood, the emergence of autocracy, the adoption of Persian and Roman models of monarchy, secularization, hereditary rule, and the propagation of the doctrine of obedience to unjust rulers and the illegitimacy of rebellion against them.
Title :بازخوانی تحلیلی کنشگری بنیامیه در تغییر و تبدیل مفهوم خلافت
Abstract:
یکی از انحرافاتی که در عهد امویان رواج پیدا کرد، انحرافی بود که در جریان خلافت به وجود آمد. نقش بنیامیه در تحول بنیادین در مفهوم و کارکرد خلافت، نقشی پررنگ و عمیق به نظر میرسد. این تحقیق که بهشیوة توصیفی و تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای نگاشته شده، به دنبال یافتن پاسخ به این پرسش است که کنشگری بنیامیه در تغییر و تبدیل مفهوم خلافت و به انحراف کشیدن این مقوله چه بوده است و چگونه تحلیل میشود؟ یافتههای تحقیق نشان میدهد که کنشگری بنیامیه در تغییر و تبدیل مفهوم خلافت، به تغییر بنیادین، هم در مفهوم و هم در ساختار آن منجر شد و نتایج آن نیز در رویکرد کلان فکری و سیاسی جامعه هویدا شد. مؤلفهها و بازخوردهای این تغییر و تحول را میتوان در برتریبخشی به خلافت نسبت به نبوت، استبدادی شدن حکومت، کسرایی و قیصری شدن حکومت، سکولاری شدن حکومت، موروثی شدن حکومت، و ترویج نظریة اطاعت از حاکم جور و عدم جواز قیام برضد او جستوجو کرد.
طبری، محمد بن جریر (1375). تاریخ الطبری. ترجمة ابوالقاسم پاینده. تهران: اساطیر.
عاملی، سیدجعفر مرتضی (1391). الصحیح من سیرة النبی الاعظم (سیرة صحیح پیامبر اعظم). ترجمة محمد سپهری. تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشة اسلامی.
عبدالرزاق، علی (1952م). الخلافة والاسلام. بیروت: دار مکتبة الحیاة.
عسکرى، ابوهلال حسن بن عبدالله (1384ق). جمهرة الامثال. قاهره: المؤسسة العربیة الحدیثة.
عطوان، حسین (1411ق). الفقها والخلافة فی العصر الاموی. بیروت: دار الجیل.
فاخوری، حنا (بیتا). تاریخ ادبیات عرب. ترجمة عبدالحمید آیتی. تهران: توس.
قادری، حاتم (1388). اندیشههای سیاسی در اسلام و ایران. تهران: سمت.
قلقشندی، ابیالعباس احمد بن علی (بیتا). مآثر الإنافة فی معالم الخلافة. تحقیق: عبدالستار احمد فراج. بیروت: عالم الکتب.
کرون، پاتریشیا (1389). تاریخ اندیشة سیاسی در اسلام. ترجمة مسعود جعفری. تهران: سخن.
کحاله، عمر رضا (بیتا). الفنون الجمیله فی الصور الاسلامیه. بیجا: بینا.
کلینى، محمد بن یعقوب (1388ق). الکافى. تحقیق: علىاکبر الغفارى. تهران: دار الکتب الاسلامیه.
کورزین، فیلیس (1386). امپراتوری اسلامی. ترجمة مهدی حقیقتخواه. تهران: ققنوس.
کونل، ارنست (1347). هنر اسلامی. ترجمة هوشنگ طاهری. بیجا: مشعل آزادی.
Aَlemiyan, Ali Akbar. (2026) An Analytical Re-examination of the Umayyads’ Role in Transforming the Concept of the Caliphate. Ma`rifat-e Siasi, 16(1), 97-112 https://doi.org/10.22034/siyasi.2025.5001570.
Ali Akbar Aَlemiyan."An Analytical Re-examination of the Umayyads’ Role in Transforming the Concept of the Caliphate". Ma`rifat-e Siasi, 16, 1, 2026, 97-112
Aَlemiyan, A.(2026) 'An Analytical Re-examination of the Umayyads’ Role in Transforming the Concept of the Caliphate', Ma`rifat-e Siasi, 16(1), pp. 97-112