Ma`rifat-e Siasi, Volume 17, Issue 2, No 34, Year 2026 , Pages 53-72

    The Theoretical Formulation of the Model for Engaging with the International System in the Thought of ‘Allāmah Miṣbāḥ Yazdī, with an Emphasis on the Logic of Resistance

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    ✍️ Mohammad Esmaeil Ammar / Ph.D. in Political Science, Imam Khomeini Educational and Research Institute, Qom, Iran / esmaeilammar@gmail.com
    dor 20.1001.1.20084366.1404.17.2.3.7
    doi 10.22034/siyasi.2025.5002406
    Abstract: 
    The contemporary international system is the product of multi-century processes of colonial expansion, great power rivalry, and the formation of liberal-democratic political philosophy. It is shaped by the logic of power, balancing, and hegemonic consolidation, providing both soft and hard tools for domination and preserving the superiority of colonial powers. How to engage with this order has become a fundamental question in contemporary Islamic discourse. Using a descriptive-analytical method, the present study answers the question: How is the model of engagement with this system explained in the thought of ‘Allāmah Miṣbāḥ Yazdī, and what is the place of interaction and confrontation within this model? The results indicate that active and ideal-oriented confrontation constitutes the main strategy for engaging with this order in his thought, theorized in the form of the theory of resistance. However, with the aim of establishing a just world order, while prioritizing confrontation, he also considers the possibility of purposeful and identity-based interaction under specific conditions. Accordingly, the theory of resistance is not merely a confrontational strategy but a comprehensive framework for calibrating the relationship between interaction and confrontation with the hegemonic system and for paving the way for the establishment of a just order toward the creation of a new Islamic civilization.
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :صورت‌بندی نظری الگوی مواجهه با نظام بین‌الملل در اندیشه علامه مصباح یزدی با تأکید بر منطق مقاومت
    Abstract: 
    نظام بین‌الملل معاصر محصول فرایندهای چندقرنی گسترش استعمار، رقابت قدرت‌های بزرگ و شکل‌گیری فلسفة سیاسی لیبرال‌دموکراسی است که بر اساس منطق قدرت، موازنه‌سازی و تثبیت هژمونی شکل گرفته و ابزارهای نرم و سخت برای سلطه‌گری و حفظ برتری قدرت‌های استعماری را فراهم می‌کند. چگونگی مواجهه با این نظم، پرسشی اساسی در گفتمان اسلامی معاصر ایجاد کرده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی به این پرسش پاسخ می‌دهد که: الگوی مواجهه با این نظام در اندیشة علامه مصباح یزدی چگونه تبیین می‌شود و نسبت تعامل و تقابل در این الگو چه جایگاهی دارد؟ نتایج حاصل از پژوهش بیانگر تقابل فعال و آرمان‌محور به‌عنوان راهبرد اصلی مواجهه با این نظم در اندیشة ایشان است که در قالب نظریة مقاومت صوت‌بندی می‌شود. بااین‌حال ایشان به‌منظور ایجاد نظم جهانی عادلانه، ضمن محوریت تقابل، امکان تعامل هدفمند و هویتمند را در شرایط خاص مدنظر قرار می‌دهد. بر این اساس، نظریة مقاومت، نه صرفاً راهبرد تقابلی، بلکه چهارچوبی جامع برای تنظیم نسبت تعامل و تقابل با نظام سلطه و بسترسازی برای ایجاد نظم عادلانه در راستای ایجاد تمدن اسلامی نوین است.
    References: 
    • قرآن کریم.
    • نهج‌البلاغه.
    • اسپریگنز، توماس (1389). فهم نظریه‌های سیاسی. ترجمة فرهنگ رجایی. تهران: نشر آگه. 
    • افتخاری، اصغر (1399). مقاومت در اسلام؛ نظریه و الگو. تهران: مؤسسة مطالعات اندیشه‌سازان نور. 
    • بستانی، فؤاد افرام (1376). فرهنگ ابجدی. ترجمة رضا مهیار. تهران: نشر اسلامی. 
    • حسینی خامنه‌ای، سیدعلی (27/07/1401). بیانات در دیدار نخبگان و استعدادهای برتر تحصیلی. پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای. به‌نشانی: https://khl.ink/f/51184.
    • حسینی خامنه‌ای، سیدعلی (14/03/1398). بیانات در سی‌امین سالگرد رحلت امام خمینی. پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای. به‌نشانی: https://khl.ink/f/42758.
    • حسینی خامنه‌ای، سیدعلی (18/12/1403). بیانات در دیدار مسؤلان نظام. پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای. به‌نشانی: https://khl.ink/f/59631.
    • حوزه‌نت (21/04/1392). درس اخلاق علامه مصباح یزدی. دسترسی در: https://noo.rs/iGubn.
    • دهخدا، علی‌‌اکبر (1377). لغت‌نامة دهخدا. تهران: مؤسسة لغت‌نامة دهخدا، دانشگاه تهران. 
    • عبدالله‌نسب، محمدرضا (1402). تأثیر اندیشة سیاسی آیت‌الله مصباح یزدی بر فضای حوزة علمیه. سیاست متعالیه، 11(43)، 137ـ155، دسترسی در: https://doi.org/10.22034/SM.2024.713317
    • فست‌ دیکشنری. مشاهده در تاریخ: 18/06/۱۴۰4. دسترسی در: https://fastdic.com/word، ذیل واژة «مقاومت». 
    • متقی، ابراهیم و پوستین‌چی، زهره (1390). الگو و روند در سیاست خارجی ایران. قم: دانشگاه مفید. 
    • محمدی، حسن (1399). نقش آیت‌الله مصباح یزدی در تقویت و توسعة محور مقاومت. خبرگزاری مهر. به‌نشانی: https://mehrnews.com/xTvjL.
    • محمودی‌رجا، سیدزکریا (1404). رویکرد مقاومت‌محور در حکمرانی جمهوری اسلامی: بررسی بسترها و دلایل سیاست‌های هسته‌ای دولت‌های نهم و دهم. معرفت سیاسی، 16(1). 61ـ82. 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1381). تهاجم فرهنگی. تحقیق و نگارش: عبدالجواد ابراهیمى. قم: مؤسسة آموزشى و پژوهشى امام خمینى(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1382). آذرخشی دیگر از آسمان کربلا. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینى(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1389). قرآن در آیینة نهج‌البلاغه. نگارش: احمد محمدی. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینى(ره).
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1390الف). سجاده‌های سلوک؛ شرح مناجات‌های امام سجاد ‌علیه‌السلام. تدوین: کریم سبحانی. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینى(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1390ب). نگاه گذرا به بسیح و بیسجی. نگارش: حسین ارجینی و علیرضا تاجیک. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینى(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1391الف). اخلاق در قرآن. تحقیق و نگارش: محمدحسین اسکندری. قم: مؤسسة آموزشى و پژوهشى امام خمینى(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1391ب). به پیشواز خورشید غرب. نگارش: مرتضی موسی‌پور. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینى(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1391ج). بزرگ‌ترین فریضه. تدوین: قاسم شبان‌نیا. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینى(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1392). پندهاى امام صادق‌، براى ره‌جویان صادق. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینى(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1394الف). پاسخ استاد به جوانان پرسشگر. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینى(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1394ب). جنگ و جهاد در قرآن. تدوین و نگارش: محمدحسین اسکندری و محمدمهدی نادری قمی. قم: مؤسسة آموزش و پژوهشی امام خمینى(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1396الف). نظریة سیاسی اسلام. تحقیق و نگارش: کریم سبحانی. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینى(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1396ب). نظریة حقوقی اسلامی. تحقیق و نگارش: محمدمهدی کریمی‌نیا. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینى(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1397). زینهار از تکبر! شرح بزرگ‌ترین خطبة نهج‌البلاغه در نکوهش متکبران و فخرفروشان. تدوین و نگارش: محسن سبزواری. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینى(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1398الف). انسان‌سازی در قرآن. تهیه و تنظیم: محمود فتحعلی. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینى(ره). 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1398ب). آموزش عقاید. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینى(ره). 
    • موسوی خمینی، سیدروح‌الله (1378). صحیفة امام. تهران: مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Ammar, Mohammad Esmaeil. (2026) The Theoretical Formulation of the Model for Engaging with the International System in the Thought of ‘Allāmah Miṣbāḥ Yazdī, with an Emphasis on the Logic of Resistance. Ma`rifat-e Siasi, 17(2), 53-72 https://doi.org/10.22034/siyasi.2025.5002406.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Mohammad Esmaeil Ammar."The Theoretical Formulation of the Model for Engaging with the International System in the Thought of ‘Allāmah Miṣbāḥ Yazdī, with an Emphasis on the Logic of Resistance". Ma`rifat-e Siasi, 17, 2, 2026, 53-72

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Ammar, M.(2026) 'The Theoretical Formulation of the Model for Engaging with the International System in the Thought of ‘Allāmah Miṣbāḥ Yazdī, with an Emphasis on the Logic of Resistance', Ma`rifat-e Siasi, 17(2), pp. 53-72

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Ammar, M. The Theoretical Formulation of the Model for Engaging with the International System in the Thought of ‘Allāmah Miṣbāḥ Yazdī, with an Emphasis on the Logic of Resistance. Ma`rifat-e Siasi, 2026; 17(2): 53-72