The axiological foundations of politics play an essential role in shaping political goals and orientations. This significance becomes even more pronounced when two different paradigms—Islamic politics and modern politics—propose their distinct and often opposing values. The present study addresses the question: What are the axiological foundations of Islamic politics, and how do they relate to modern politics? Using a descriptive-analytical approach, this research shows that in Islamic politics, political values are objective and stable realities rooted in monotheistic faith, whereas in modern politics, values are defined as conventional, relative, and based on social agreement. Furthermore, by emphasizing the interconnectedness of this world and the hereafter, Islamic politics views politics as a means for realizing divine justice and eternal happiness; modern politics, however, confines religion to the private sphere and focuses instead on secular rationality and worldly aims. A comparative examination of these two paradigms reveals a pattern of fundamental oppositions and limited possibilities for interaction.
Title :مبانی ارزششناختی سیاست اسلامی در مواجهه با سیاست مدرن*
Abstract:
مبانی ارزششناختی سیاست نقش اساسی در شکلدهی به اهداف و جهتگیریهای سیاسی دارد و این اهمیت هنگامی برجستهتر میشود که دو پارادایم متفاوت «سیاست اسلامی» و «سیاست مدرن» ارزشهای متمایز و متضاد خود را مطرح میکنند. پژوهش حاضر در پاسخ به این سؤال مطرح میشود که مبانی ارزششناختی سیاست اسلامی چیست و چگونه در نسبت با سیاست مدرن قرار میگیرد. این تحقیق با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی نشان میدهد که در سیاست اسلامی، ارزشهای سیاسی واقعیتهای عینی و ثابتیاند که در ایمان توحیدی ریشه دارند؛ درحالیکه در سیاست مدرن، ارزشها قراردادی و نسبی و مبتنی بر توافق اجتماعی تعریف میشوند. همچنین سیاست اسلامی با تأکید بر پیوستگی دنیا و آخرت، سیاست را ابزاری برای تحقق عدالت الهی و سعادت ابدی میداند؛ اما سیاست مدرن دین را به حوزة خصوصی محدود میکند و بهجای آن بر عقلانیت سکولار و اهداف دنیوی تمرکز دارد. بررسی تطبیقی این دو پارادایم، الگویی از تقابلهای بنیادین و امکانهای محدود تعامل را آشکار میسازد.
فیومى، احمدبنمحمد (1414ق). المصباح المنیر فى غریب الشرح الکبیر للرافعى. قم: دار الهجره.
لاک، جان (۱۳۹۲). دو رسالة حکومت. ترجمة فرشاد شریعت. تهران: نگاه معاصر.
مصباح یزدی، محمدتقی (1380). چکیدهای از اندیشههای بنیادین اسلامی. ترجمة حسینعلی عربی. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
مصباح یزدی، محمدتقی (1384). بهسوی تو. تدوین و نگارش: کریم سبحانی. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
مصباح یزدی، محمدتقی (1386). فلسفة اخلاق. نگارش: احمدحسین شریفی. تهران: شرکت چاپ و نشر بینالملل.
مصباح یزدی، محمدتقی (1388الف). انسانشناسی در قرآن. تنظیم و تدوین: محمود فتحعلی. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
مصباح یزدی، محمدتقی (1389). مشکات: معارف قرآن (خداشناسی، کیهانشناسی، انسانشناسی). قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
مصباح یزدی، محمدتقی (1390الف). سیمای پیامبر اعظم در آینة نهج البلاغه. تدوین و نگارش: غلامعلی عزیزیکیا. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
مصباح یزدی، محمدتقی (1390ب). فلسفة تعلیم و تربیت اسلامی. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
مصباح یزدی، محمدتقی (1390ج). مشکات: نظریة سیاسی اسلام. نگارش: کریم سبحانی. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
مصباح یزدی، محمدتقی (1391الف). پاسخ استاد به جوانان پرسشگر. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
مصباح یزدی، محمدتقی (1391ب). مشکات: آموزش عقاید. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
مصباح یزدی، محمدتقی (1392). رابطة علم و دین. تحقیق و نگارش: علی مصباح. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
مصباح یزدی، محمدتقی (1394). حکیمانهترین حکومت: کاوشی در نظریة ولایت فقیه. تحقیق و نگارش: قاسم شباننیا. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
موسوی خمینی، سیدروحالله (1378). صحیفة امام: مجموعه آثار امام خمینی(ره). تهران: مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
هابز، تامس (1380). لویاتان. ترجمة حسین بشیریه. تهران: نشر نی.
References:
Berger, Peter L. (1967). The Sacred Canopy: The Elements of a Sociological Theory of Religion. Garden City: Doubleday.
Berlin, I. (2002). Liberty: Incorporating four essays on liberty. Edited by: H. Hardy. Oxford: Oxford University Press.
Casanova, J. (1994). Public Religions in the Modern World. Chicago: University of Chicago Press.
Connolly, W. E. (1999). Why I Am Not a Secularist. Minneapolis: University of Minnesota Press.
Galston, W. A. (2002). Liberal pluralism: The implications of value pluralism for political theory and practice. Cambridge: Cambridge University Press.
Giddens, A. & Sutton, P. W. (2009). Sociology. Cambridge: Polity Press.
Habermas, J. (1996). Between facts and norms: Contributions to a discourse theory of law and democracy. Trans: W. Rehg. London: MIT Press.
Shojaei, Hadi. (2026) The Axiological Foundations of Islamic Politics in Confrontation with Modern Politics. Ma`rifat-e Siasi, 17(2), 29-52 https://doi.org/10.22034/siyasi.2025.5002450.