Ma`rifat-e Siasi, Volume 18, Issue 2, No 36, Year 2026, Pages 63-79

    An Analysis of the Islamic Discourse of the Model of Public Opinion Management in the Islamic Republic of Iran and its Confrontation with the Enemy's Thought Engineering Strategies*

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    ✍️ Mohsen Afrough / Level 4 of the Qom Seminary and PhD in Political Science, Imam Khomeini Educational and Research Institute, Qom, Iran. / afroughmohsen1318@yahoo.com
    dor 20.1001.1.20084366.1405.18.2.4.5
    doi 10.22034/siyasi.2026.5003120⏳
    Abstract: 
    Public opinion, as one of the legitimizing pillars of political systems, has always been a focus of attention for domestic and foreign actors. Analyzing the discourse of the model of public opinion management in the Islamic Republic of Iran and its confrontation with the enemy's thought engineering strategies, this research, examines the duality of "political action - political passivity." The findings show that the Islamic Republic of Iran, relying on the model of religious democracy, uses tools such as Jihad of Explanation, domestic media, and popular institutions to strengthen "convergence", and counter the projects of opinion engineering. Utilizing foreign media and social networks, the enemies in contrast, seek to induce despair, promote political passivity, and create "divergence" in society. This level of action and passivity can manifest itself on a national or even regional scale, potentially leading to regional convergence or divergence as well. Employing the method of discourse analysis and citing library documents, the present study analyzes the key components of this confrontation. The results indicate that the enemy's opinion engineering, in the form of projects such as Iranophobia and the distortion of domestic achievements, seeks to undermine social capital and reduce political participation; while the public opinion management model of the Islamic Republic emphasizes clarification, trust-building, and the strengthening of collective action. In conclusion, solutions such as enhancing media literacy and redefining the discourse of resistance are proposed to neutralize the enemy's conspiracies.
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :تحلیل گفتمان اسلامی الگوی مدیریت افکار عمومی در جمهوری اسلامی ایران و تقابل آن با راهبردهای مهندسی افکار دشمن*
    Abstract: 
    افکار عمومی به‌عنوان یکی از ارکان مشروعیت‌بخش نظام‌های سیاسی، همواره مورد توجه بازیگران داخلی و خارجی قرار دارد. این پژوهش با هدف تحلیل گفتمانی الگوی مدیریت افکار عمومی در جمهوری اسلامی ایران و تقابل آن با راهبردهای مهندسی افکار دشمن، به بررسی دوگانه «کنش سیاسی ـ انفعال سیاسی» می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد جمهوری اسلامی ایران با تکیه بر الگوی مردم‌سالاری دینی، از ابزارهایی مانند جهاد تبیین، رسانه‌های داخلی و نهادهای مردمی برای تقویت «همگرایی» و مقابله با پروژه‌های مهندسی افکار استفاده می‌کند. در مقابل، دشمنان با بهره‌گیری از رسانه‌های خارجی و شبکه‌های اجتماعی، به دنبال القای یأس، ترویج انفعال سیاسی و ایجاد «واگرایی» در جامعه هستند. کنش و انفعال این سطح می‌تواند در مقیاس ملی و یا حتی منطقه‌ای خود را نشان دهد و منجر به همگرایی یا واگرایی منطقه‌ای هم شود. پژوهش حاضر با روش تحلیل گفتمان و با استناد به اسناد کتابخانه‌ای، به واکاوی مؤلفه‌های کلیدی این تقابل می‌پردازد. نتایج حاکی از آن است که مهندسی افکار دشمن در قالب پروژه‌هایی مانند ایران‌هراسی و تحریف دستاوردهای داخلی، به دنبال تضعیف سرمایۀ اجتماعی و کاهش مشارکت سیاسی است؛ درحالی که الگوی مدیریت افکار عمومی جمهوری اسلامی، بر شفاف‌سازی، اعتمادسازی و تقویت کنش جمعی تأکید دارد. در پایان، راهکارهایی مانند ارتقای سواد رسانه‌ای و بازتعریف گفتمان مقاومت برای خنثی‌سازی توطئه‌های دشمن پیشنهاد شده است.
    References: 
    • اردستانی، حسن (1384). رویکردی تئوریک به عوامل شکل‌دهی و کنترل افکار عمومی. مطالعات عملیات روانی، 9، 47-69.
    • اسماعیلی، محمدمهدی و عباسی فیروزجاه، میثم (1395). عقلانیت انقلاب اسلامی از منظر آیت‌الله خامنه‌ای. دولت‌پژوهی ایران معاصر، 2(2)، 53-70.
    • افروغ، محسن (1404). نقش راهبرد انفعال سیاسی در مهندسی افکار عمومی جمهوری اسلامی ایران. دولت‌پژوهی ایران معاصر، 1(11)، 57ـ82.
    • برنایز، ادوارد (1400). مدیریت افکار عمومی. ترجمۀ سعید محمدی کاوند و دیگران. تهران: نسل روشن.
    • برنایز، ادوارد (2024). صنعت پروپاگاندا. ترجمۀ سیدمجتبی عزیزی. تهران: دانشگاه امام صادق.
    • بهروزی لک، غلامرضا و کفیلی، رضا (1403). الگوی گفتمان‌سازی در اندیشۀ سیاسی آیت‌الله خامنه‌ای. علوم سیاسی، 106، 64-108.
    • بیانات رهبر معظم انقلاب. در: Khamenei.ir
    • پاتنام. رابرت‌دی (1401). بولینگ به تنهایی: فروپاشی و بازسازی روابط همبسته در آمریکا. تهران: مسأله.
    • پورقربان، محمد (1401). رژیم صهیونیستی و راهبرد ایران‌هراسی. مطالعات فرهنگ دیپلماسی. 4 (1)، 126ـ144.
    • پیمان، حبیب‌الله (1399). تقویت جامعه مدنی: راه رهایی از انفعال و بی‌تفاوتی. پرسش (ضمیمه اندیشه و علوم انسانـی روزنامه اصفهان‌زیبا)، 5(2)، 30-37.
    • جلیلوند، محمدرضا و نبی‌لو، مهدی (1403). مختصات نقشه راه کاربست جنگ شناختی در رسانه‌های نوین. بررسی‌های مدیریت رسانه، 1 (3)، 3ـ28.
    • جمالی، جواد (1388). درآمدی بر الگوی مدیریت افکار عمومی امام خمینی. مطالعات عملیات روانی، 24، 86-115.
    • حاجی‌پور، حسین و صادقی، هادی (1400). نقش دولت اسلامی در اقناع افکار عمومی با تأکید بر الگوی اخلاقی رسانه‌ها. سیاست متعالیه، 32، 185-206.
    • دانش، رشید و یکدست، رضا (1401). پروژه ایران‌هراسی و تأثیرآن بر امنیت ملی با تأکید بر کشورهای حوزه خلیج فارس. مدیریت سرمایه انسانی دفاعی، 8، 4-22.
    • رضایی، صفیه و محمدی خانقاهی، محسن (1402). الزامات سیاستی مدیریت افکار عمومی در نبرد ترکیبی. محیط‌شناسی راهبردی ج.ا.ایران، 3 (7)، 43ـ66.
    • سرخیل، بهنام (1398). رسانه و قدرت گفتمانی با تأکید بر انقلاب اسلامی. پژوهشهای سیاسی جهان اسلام، 3 (9)، 177ـ205.
    • عراقی، عبدالله و همکاران (1401). واکاوی اهداف جنگ شناختی دشمن و راهکارهای تاب‌آوری مقابله با آن با تأکید بر آموزه‌های قرآن. مطالعات دفاع مقدس، 41 (8)، 143-162.
    • علیجانی، جواد (1391). بررسی نقش رسانه‌های ماهواره‌ای صدای آمریکا و بی.بی.سی فارسی بر افکار عمومی مردم ایران در فاصله زمانی آذر 1387 تا اسفند 1388. پایان‌نامه علوم سیاسی. تهران: دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.
    • عیوضی، محمدرحیم (1387). مدیریت رسانه‌ای و مهندسی افکار عمومی. مطالعات تربیتی و روانشناسی، 2 (10)، 251-270.
    • فرانکوئیس، پاتریک (1400). سرمایه اجتماعی و توسعه اقتصادی. ترجمۀ محسن رنانی و رزیتا مویدفر. تهران: مؤسسۀ عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه‌ریزی.
    • فیلد، جان (1392). سرمایه اجتماعی. ترجمۀ حسین رمضانی و غلامرضا غفاری. چ سوم. تهران: کویر.
    • کاستلز، مانوئل (1382). عصر اطلاعات. ترجمۀ افشین خاکباز و احد علیقلیان. چ دوم. تهران: طرح نو.
    • کاکویی‌‌‌دینکی، عیسی (1400). انفعال سیاسی. تهران: اندیشه.
    • کسینجر، هنری (1380). دست پنهان قدرت. ترجمۀ مسعود برق لامع. تهران: تهران.
    • کشاورز، محمود (1401). راهبرد دشمن در جنگ شناختی در عرصه حاکمیتی. مطالعات ملی. 2 (25)، 159ـ180.
    • کمالی، یحیی و غفوری، محمود (1389). افکار عمومی و سیاستگذاری عمومی (تأملی نظری). سیاست، 2 (40)، 171-188.
    • لاریجانی، محمدجواد (1371). نظم بازی‌گونه. تهران: اطلاعات.
    • لاریجانی، محمدجواد، افروغ، محسن و رشید، مهدی (1402). تجمع عامل: تحلیلی نو بر ماهیت جمهوری اسلامی ایران. مطالعات فرهنگی و اجتماعی حوزه، 14، 1-19.
    • لازار، ژودیت (2019). افکار عمومی. ترجمۀ مرتضی کتبی. تهران: نشر نی.
    • لاکلائو، ارنستو و موفه شانتال (1393). هژمونی و استراتژی سوسیالیستی به سوی سیاست دموکراتیک رادیکال. ترجمۀ محمد رضایی. چ دوم. تهران: ثالث.
    • مقدمی، محمدتقی (1390). نظریه تحلیل گفتمان لاکلا و موف و نقد آن. معرفت فرهنگی اجتماعی، 6، 91-124.
    • مقیمی، جواد و صفاوردی، سوسن (1400). علل انفعال نخبگان سیاسی در دوره پهلوی. رهیافت انقلاب اسلامی، 55، 271-290.
    • مهرآرا، علی‌اکبر (1373). زمینه روانشناسی اجتماعی. تهران: مهرداد.
    • میرموسوی، سیدعلی (۱۳۹۹). انفعال سیاسی: مفهومی چندوجهی. پرسش، ۵، ۵۰-۵۱.
    • یورگنسن، ماریانه و لوئیز، فیلیپس (1395). نظریه و روش در تحلیل گفتمان. ترجمۀ هادی جلیلی. چ ششم. تهران: نشر نی.
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Afrough, Mohsen. (2026) An Analysis of the Islamic Discourse of the Model of Public Opinion Management in the Islamic Republic of Iran and its Confrontation with the Enemy's Thought Engineering Strategies*. Ma`rifat-e Siasi, 18(2), 63-79 https://doi.org/10.22034/siyasi.2026.5003120.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Mohsen Afrough."An Analysis of the Islamic Discourse of the Model of Public Opinion Management in the Islamic Republic of Iran and its Confrontation with the Enemy's Thought Engineering Strategies*". Ma`rifat-e Siasi, 18, 2, 2026, 63-79

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Afrough, M.(2026) 'An Analysis of the Islamic Discourse of the Model of Public Opinion Management in the Islamic Republic of Iran and its Confrontation with the Enemy's Thought Engineering Strategies*', Ma`rifat-e Siasi, 18(2), pp. 63-79

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Afrough, M. An Analysis of the Islamic Discourse of the Model of Public Opinion Management in the Islamic Republic of Iran and its Confrontation with the Enemy's Thought Engineering Strategies*. Ma`rifat-e Siasi, 2026; 18(2): 63-79