Ma`rifat-e Siasi, Volume 16, Issue 2, No 32, Year 2026 , Pages 7-26

    Indicators of a Civilizational Utopia in the Thought of Allameh Mesbah Yazdi

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    ✍️ Mahdi Omidi Noghlebari / Associate Professor, Political Science Department, Imam Khomeini Educational and Research Institute, Qom, Iran / omidiman@iki.ac.ir
    dor 20.1001.1.20084366.1403.16.2.1.8
    doi 10.22034/siyasi.2025.5001616
    Abstract: 
    Delineating an ideal society with the aim of identifying the strengths and weaknesses of society, critiquing and evaluating the performance of rulers, and improving and reforming society is essential. In this article, using a descriptive-analytical method, the ideal society or civilizational utopia of Ayatollah Misbah Yazdi is analyzed in three steps: defining primary and intermediary objectives; delineating fourfold human relations and interactions; and the indicators of the utopia. The most important indicators of the civilizational utopia from his perspective are: basing the utopia on divine vicegerency (istikhlāf) and trust; compliance with the divine legislative will; simultaneous attention to natural and innate needs; the existence of a right-oriented religious government; religious democracy centered on religious truths; material and spiritual elevation as the function of the state; societal convergence with ultimate goals; establishing comprehensive security in society; regulated freedom within the framework of ethics and sharia; regulating friendships and enmities based on divine pleasure; tolerance within the framework of divine laws; comprehensive and balanced growth; the fundamentality of spiritual interests for social cohesion; resistance against threats; social reform based on valid and comprehensive religious knowledge; belief in the Hereafter and seeking martyrdom; honoring and preserving divine symbols and values; social responsibility; deprivation alleviation and combating extravagance; and social spiritual freedom.
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :شاخص‌های آرمان‌شهر تمدنی در اندیشة علامه مصباح یزدی
    Abstract: 
    ترسیم جامعة آرمانی با هدف شناسایی نقاط قوت و ضعف جامعه، نقد و ارزیابی عملکرد حاکمان و بهبود و اصلاح جامعه امری ضروری است. در این مقاله به‌روش توصیفی ـ تحلیلی جامعة آرمانی یا آرمان‌شهر تمدنی آیت‌الله مصباح یزدی در سه گام تحلیل شده است: تعریف اهداف اصلی و میانی؛ ترسیم مناسبات و روابط چهارگانة انسانی؛ و شاخص‌های آرمان‌شهر. مهم‌ترین شاخص‌های آرمان‌شهر تمدنی از نظر ایشان عبارت‌اند از: ابتنای آرمان‌شهر بر استخلاف و امانت الهی؛ تبعیت از ارادة تشریعی الهی؛ توجه توأمان به نیازهای طبیعی و فطری؛ وجود دولت حق‌گرای دینی؛ مردم‌سالاری دینی بر محور حقایق دینی؛ تعالی‌بخشی مادی و معنوی به‌مثابة کارویژة دولت؛ هم‌گرایی جامعه با اهداف غایی؛ برقراری امنیت فراگیر در جامعه؛ آزادی قاعده‌مند در چهارچوب اخلاق و شریعت، تنظیم دوستی‌ها و دشمنی‌ها بر پایة رضای الهی؛ مدارا در چهارچوب قوانین الهی؛ رشد همه‌جانبه و متعادل؛ پایه بودن مصالح معنوی برای انسجام اجتماعی؛ مقاومت در برابر تهدیدات؛ اصلاح اجتماعی بر پایة معرفت دینی معتبر و جامع؛ معادباوری و شهادت‌طلبی، تکریم و پاسداشت شعائر و ارزش‌های الهی؛ مسئولیت‌پذیری اجتماعی؛ محرومیت‌زدایی و مبارزه با اسراف؛ و آزادی معنوی اجتماعی.
    References: 
    • حکیم، سیدمنذر (1394). مجتمعنا فی فکر و تراث الشهید السید محمد باقر الصدر. قم: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی.
    • زرین‌کوب، عبدالحسین (1402). تاریخ در ترازو. تهران: امیرکبیر.
    • سعادت، عبدالمهدی و کلانتری، میترا (1402). مقایسة تطبیقی آرای توماس مور و نیکولو ماکیاولی در باب آرمان‌شهر (نمونة مطالعاتی: کتاب‌های اتوپیا و شهریار. فصلنامة معماری‌شناسی، (28)، 74ـ82، به‌نشانی: https://civilica.com/doc/1957985
    • سوروکین، الکساندر پینزیم (1377). نظریه‌های جامعه‌شناسی و فلسفه‌های نوین تاریخ. ترجمة اسدالله مبشری. رشت: حق‌شناس.
    • طوسی، نصیرالدین (1385). اخلاق ناصری. تصحیح: مینوی و حیدری. تهران: خوارزمی.
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1379). جامعه و تاریخ در قرآن. تهران: شرکت چاپ و نشر بین‌الملل سازمان تبلیغات اسلامی.
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1382). آذرخشی دیگر از آسمان کربلا. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1382). نگاهی گذار به نظریة ولایت فقیه. نگارش: محمدمهدی نادری قمی. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1388). جامی از زلال کوثر. تحقیق و نگارش: محمدباقر حیدرى. قم: مؤسسة آموزشى و پژوهشى امام خمینى.
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1391الف). رساترین دادخواهی و روشنگری (شرح خطبة حضرت زهرای مرضیه ـ علیهاالسلام ـ معروف به خطبة فدکیه). نگارش: عباس گرایی. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1391ب). اخلاق در قرآن. تحقیق: محمدحسین اسکندری. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1391ج). آفتاب مطهر. تدوین: گلی زواره. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی. 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1391د). بزرگ‌ترین فریضه. تدوین: قاسم شبان‌نیا. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی. 
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1391ه). پرسش‌ها و پاسخ‌ها. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1393). اصلاحات، ریشه‌ها و تیشه‌ها. نگارش: قاسم شبان‌نیا. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1398). جامعه و تاریخ از نگاه قرآن. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1399الف). آئین پرواز، ویژة جوانان و نوجوانان. تلخیص: جواد محدثی. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
    • مصباح یزدی، محمدتقی (1399ب). انسان‌شناسی در قرآن. تدوین: محمود فتحعلی. قم: مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
    • مظاهری، ابوذر و صولتی، یاسر (1400). چهارچوب مفهومی تمدن از دیدگاه علامه مصباح. معرفت، 30(287)، ۲۷ـ۴۰.
    • معین، محمد (1386). فرهنگ فارسی معین. تهران: زرین.
    References: 
    • More, Sir Thomas ( 2025). britannica. https://www.britannica.com/topic/utopia,
    • https://www.merriam-webster.com
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Omidi Noghlebari, Mahdi. (2026) Indicators of a Civilizational Utopia in the Thought of Allameh Mesbah Yazdi. Ma`rifat-e Siasi, 16(2), 7-26 https://doi.org/10.22034/siyasi.2025.5001616.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Mahdi Omidi Noghlebari."Indicators of a Civilizational Utopia in the Thought of Allameh Mesbah Yazdi". Ma`rifat-e Siasi, 16, 2, 2026, 7-26

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Omidi Noghlebari, M.(2026) 'Indicators of a Civilizational Utopia in the Thought of Allameh Mesbah Yazdi', Ma`rifat-e Siasi, 16(2), pp. 7-26

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Omidi Noghlebari, M. Indicators of a Civilizational Utopia in the Thought of Allameh Mesbah Yazdi. Ma`rifat-e Siasi, 2026; 16(2): 7-26