معرفت سیاسی، سال هفدهم، شماره دوم، پیاپی 34، پاییز و زمستان 1404، صفحات 75-93

    درآمدی بر جامعه شناسی سیاسی تدبیرمحور و ظرفیت های آن در بازسازی حکمرانی اجتماعی جمهوری اسلامی ایران

    نوع مقاله: 
    پژوهشی
    نویسندگان:
    محمدجواد نوروزی فرانی / *استاد - گروه علوم سیاسی - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) / norozimj@iki.ac.ir
    ✍️ مهدی رشید / *کارشناس ارشد - موسسه امام خمینی / ES.rashid.9114@gmail.com
    dor 20.1001.1.20084366.1404.17.2.4.8
    doi 10.22034/siyasi.2026.5002911
    چکیده: 
    جامعه شناسی سیاسی به عنوان کانون عقلانیت کارکردی سیاست مدرن، امری نوظهور به شمار می رود. اما ناکامی و ناسازگاری پارادایم های رایج آن در تبیین و راهبری واقعیت های اجتماعی و مدنی جمهوری اسلامی ایران در عرصه نظر و عمل، ضرورت تدوین دانش جامعه شناسی سیاسی تراز انقلاب اسلامی را آشکار نموده است. لذا پژوهش حاضر با هدف تبیین ماهیت، مختصات و ظرفیت‌های یک پارادایم بدیل با عنوان «جامعه‌شناسی سیاسی تدبیرمحور» به عنوان فرامتن حکمرانی اجتماعی در جمهوری اسلامی ایران انجام شده است. این پژوهش، با اتخاذ رویکرد کیفی و روش توصیفی – تحلیلی، چارچوب نظری جامعه شناسی سیاسی تدبیرمحور را استخراج و تبیین نموده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که جامعه‌شناسی سیاسی تدبیرمحور، با محوریت «ماهیت امر سیاسی اسلامی» و منطبق با اقتضائات بومی ایران، قادر است مؤلفه‌ها و بنیان های کلیدی حکمرانی اجتماعی را در ذیل پارادایم «تدبیر» بازتعریف و معنا بخشد. این پارادایم، ظرفیت نظری و عملی لازم برای بازسازی و ارتقای نظام حکمرانی اجتماعی جمهوری اسلامی ایران را دارا بوده و می‌تواند با ارائه چارچوبی منسجم، راهکارهایی برای بهبود تدابیر اجتماعی و سیاسی در جهت تقویت حکمرانی مؤثر و پایدار ارائه دهد.
    Article data in English (انگلیسی)
    Title: 
    An Introduction to political sociology of tadbir-based and Its Potential in Rebuilding Social Governance in the Islamic Republic of Iran
    Abstract: 
    Political sociology, as the center of functional rationality of modern politics, is a newly emerging phenomenon. However, the failure and incompatibility of its common paradigms in explaining and guiding the social and civil realities of the Islamic Republic of Iran in the field of theory and practice has revealed the necessity of compiling political sociology knowledge at the level of the Islamic Revolution. Therefore, the present study aims to explain the nature, characteristics, and capacities of an alternative paradigm titled “political sociology of tadbir-based” as the metatext of social governance in the Islamic Republic of Iran. This study, by adopting a qualitative approach and descriptive-analytical method, has extracted and explained the theoretical framework of tadbir-based political sociology. The findings show that management-oriented political sociology, centered on the “nature of Islamic politics” and in accordance with the indigenous requirements of Iran, is able to redefine and give meaning to the key components and foundations of social governance under the “tadbir” paradigm. This paradigm has the theoretical and practical capacity necessary to rebuild and improve the social governance system of the Islamic Republic of Iran and can provide a coherent framework and solutions to improve social and political measures to strengthen effective and sustainable governance.
    شیوه ارجاع به این مقاله: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    نوروزی فرانی، محمدجواد، رشید، مهدی. (1404) درآمدی بر جامعه شناسی سیاسی تدبیرمحور و ظرفیت های آن در بازسازی حکمرانی اجتماعی جمهوری اسلامی ایران. دو فصلنامه معرفت سیاسی، 17(2)، 75-93 https://doi.org/10.22034/siyasi.2026.5002911.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    محمدجواد نوروزی فرانی؛ مهدی رشید."درآمدی بر جامعه شناسی سیاسی تدبیرمحور و ظرفیت های آن در بازسازی حکمرانی اجتماعی جمهوری اسلامی ایران". دو فصلنامه معرفت سیاسی، 17، 2، 1404، 75-93

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    نوروزی فرانی، محمدجواد، رشید، مهدی.(1404) 'درآمدی بر جامعه شناسی سیاسی تدبیرمحور و ظرفیت های آن در بازسازی حکمرانی اجتماعی جمهوری اسلامی ایران'، دو فصلنامه معرفت سیاسی، 17(2), pp. 75-93

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    نوروزی فرانی، محمدجواد، رشید، مهدی. درآمدی بر جامعه شناسی سیاسی تدبیرمحور و ظرفیت های آن در بازسازی حکمرانی اجتماعی جمهوری اسلامی ایران. معرفت سیاسی، 17, 1404؛ 17(2): 75-93