Ma`rifat-e Siasi, Volume 15, Issue 1, No 29, Year 2026, Pages 97-116

    An Investigation and Criticism of Abul A'la Maududi's "substitution" Theory with Emphasis on Political Backgrounds

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    Majid Mofid Bojnourdi / P.h.D student in Sociology, Baqir al-Olum University / 3011367@gmail.com
    97-116 2026/08/13 2026/08/13 2026/08/13
    Abstract: 
    In response to three issues, the leading research examines and evaluates the theory of "Istkhalaf" of Abul A'la Maududi, which seeks to establish the Islamic government according to the requirements of today's politics, inspired by the theory of Thomas Spriggans: Political fields and theoretical issues; How is the theory's response to these issues; Criticism and study of the activism of theorists and defenders of the theory and their success in implementing the theory. According to the findings, Maududi's "substitution" theory is a response to the theoretical void caused by the abolition of the caliphate and by criticizing the Indian nationalism of the scholars, the Islamic nationalism of the secular "Muslim League", criticizing Western democracy and rejecting the Christian theocracy and the Islamic "kingdom-caliphate". The main problem of this theory is the answer to the possibility of a combination of divine sovereignty and human sovereignty for the aging of the divine theocracy. Maududi pursues this goal by deconstructing the concept of "Khilafah" and presenting a new meaning of it, which considers all believing people as the representatives of the society to have the right to choose the Caliph. However, despite many theoretical efforts, his theory has problems both in historical references and determining the meaning and examples of caliphate, and in answering its problem, it is not possible to realize it in practice. Because by ignoring today's world and the realities of political action, Maududi is acting with a theoretical void and gets himself and his party caught up in complications and political games. In fact, his theory is idealistic.
    Keywords: 
    Maududi
    theory of succession
    human caliphate
    democracy
    political fields
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :نقد و بررسی نظریه «استخلاف» ابوالاعلی مودودی با تأکید بر زمینه‏ های سیاسی
    Abstract: 
    پژوهش پیش‏رو نظریه «استخلاف» ابوالاعلی مودودی را که به ‏دنبال صورت‏بندی حکومت اسلامی متناسب با اقتضائات سیاست امروزی است، با الهام از نظریه توماس اسپریگنز، در پاسخ به سه مسئله بررسی و ارزیابی می‏کند: زمینه‏های سیاسی و مسائل مدنظر نظریه؛ چگونگی پاسخ نظریه به این مسائل؛ نقد و بررسی کنشگری نظریه‏پرداز و مدافعان نظریه و توفیق آنان در اجرای نظریه. مطابق یافته‏های پژوهش، نظریه «استخلاف» مودودی در پاسخ به خلأ نظری ناشی از الغای خلافت و با نقد ملی گرایی هندی علما، ملی گرایی اسلامی سکولارهای «مسلم‏لیگ»، نقد مردم سالاری غربی و رد دین سالاری مسیحی و «سلطنت ـ خلافت» اسلامی شکل گرفته و مسئله اصلی آن پاسخ به امکان جمع میان حاکمیت الهی و حاکمیت انسان برای پی‏ریزی حکومت دین سالار الهی است. مودودی این هدف را با ساختار‏شکنی مفهوم «خلافت» و ارائه معنایی جدید از آن دنبال می کند که همه انسان‏های مؤمن را به مثابه نماینده جامعه، دارای حق انتخاب خلیفه می‏داند. اما علی‏رغم تلاش های نظری فراوان، نظریه وی، هم در استنادات تاریخی و تعیین معنا و مصداق خلافت دچار اشکال است و هم در پاسخ به مسئله خود، به عرصه عملی‏شدن راه نمی‏یابد؛ زیرا مودودی در طرح نظری خود، با نادیده‏انگاری جهان امروزی و واقعیت‏های کنش سیاسی، با یک خلأ نظری به کنشگری پرداخته و خود و حزبش را گرفتار پیچیدگی‏ها و بازی‏های سیاسی می‏نماید. درواقع، نظریه او آرمان‏گرایانه است.
    Keywords: 
    مودودی
    مردم‌سالاری
    خلافت انسان
    زمینه ‏های سیاسی
    نظریه استخلاف
    References: 
    • احمدي‏منش، محمد، 1395، اسلام ‏و سياست در پاکستان، تهران، پژوهشکده تاريخ اسلام.
    • اسپريگنز، توماس، 1370، فهم نظريه‏هاي سياسي، ترجمة فرهنگ رجايي، چ دوم، تهران، آگاه.
    • اسپوزيتو، جان ال و جان وال، 1389، جنبش‏هاي اسلامي معاصر، ترجمة شجاع احمدوند، تهران، نشر ني.
    • اسپير، پرسيوال، 1387، تاريخ هند، ترجمة همايون صنعتي‏زاده، قم، اديان.
    • اکرمي، محمدعارف، 1382، جنبش اسلامي پاکستان؛ بررسي عوامل ناکامي در ايجاد نظام اسلامي، قم، بوستان کتاب.
    • تفتازاني، سعدالدين، بي‏تا، شرح‏ العقائد النسفيه، تحقيق محمدعدنان درويش، بيروت، بي‌نا.
    • تيموري ‏بازگري، مهدي، 1388، نقد و بررسي انديشه‏هاي سيدابولاعلي مودودي، تهران، احسان.
    • حامدي، خليل‏احمد، 1984، قانون اساسي جماعت‏اسلامي پاکستان، ترجمة آفتاب اصغر، لاهور (پاکستان)، دارالعروبه للدعوۀ الاسلاميۀ منصوره.
    • ـــــ ، بي‏تا، الامام الابوالاعلي المودودي؛ حياته، دعوته، جهاده، لاهور، مطبعۀ المکتبۀ العلميه.
    • خسروي، غلامرضا، 1384، «ابوالاعلي مودودي»، در: عليخاني، علي‏اکبر و همکاران، انديشه سياسي در جهان اسلام، تهران، پژوهشگاه علوم انساني، فرهنگ و مطالعات اجتماعي.
    • خنجي، فضل‏بن ‏روزبهان، 1362، سلوک‏ الملوک، تحقيق محمدعلي موجد، تهران، خوارزمي.
    • روزنتال، اروين آي. جي.، 1396، انديشه سياسي اسلام در سده‏هاي جديد، ترجمة علي اردستاني، تهران، قومس.
    • زیدی، سیدبهادرعلی، 1397، بررسی تطبیقی نظریه خلافت غیرمعصوم (ولایت و حکومت) در قرآن و سنت از منظر امام خمینی و علامه مودودی، رسالة دكتري، قم، جامعۀ المصطفی العالميه.
    • شوتسه، راينهارد، 1389، تاريخ جهان اسلام در قرن بيستم، ترجمة ابراهيم توفيق، تهران، پژوهشکده مطالعات فرهنگي و اجتماعي.
    • صديقي، کليم، 1375، مسائل نهضت‏هاي اسلامي، ترجمة سيدهادي خسروشاهي، تهران، اطلاعات.
    • عراقچي، سيدعباس، 1378، «انديشه‏هاي سياسي ابوالاعلي مودودي و جنبش اصلاح‏طلبي اسلامي»، مطالعات خاورميانه، ش 19، ص 73-106.
    • عليزاده ‏موسوي، مهدي، 1394، نظام سياسي در انديشه سيدابوالاعلي مودودي، تهران، اميرکبير.
    • عنايت، حميد، 1362، انديشه سياسي در اسلام معاصر، ترجمة بهاءالدين خرمشاهي، چ سوم، تهران، خوارزمي.
    • گيلاني، سعيداسعد، 1380، نگاهي به زندگي، انديشه و آثار سيدابوالاعلي مودودي، ترجمة نذير احمد اسلامي، تهران، احسان.
    • ماوردي، ابوالحسن، 1406ق، الحکام ‏السلطانيه، قم، مکتب‏الاعلام ‏الاسلامي.
    • مودودي، ابوالاعلي، 1340، برنامه انقلاب اسلامي، ترجمة سيدغلامرضا سعيدي، چ سوم، تهران، شرکت انتشار.
    • ـــــ ، 1357، تئوري سياسي اسلام، ترجمة محمدمهدي حيدرپور، تهران، بعثت.
    • ـــــ ، 1405ق، خلافت و ملوکيت، ترجمة خليل احمد حامدي، تهران، بيان ـ پاوه.
    • ـــــ ، 1981، تدوين الدستور الاسلامي، ط. الخامسه، بيروت، مؤسسۀ الرساله.
    • ـــــ ، 2010م، اسلامي رياست (اسلامي انقلاب کي راه)، لاهور، اسلامک پبليکيشنز.
    • ـــــ ، بي‏تا ـ الف، اسلام و جاهليت، ترجمة عبيدالله اسد، بي‏جا، بي‌نا.
    • ـــــ ، بي‌تا ـ ب، نحن والحضارۀ الغربيۀ، دمشق، دارالفکر.
    • نديم، خورشيداحمد، 1994، اسلام آور پاکستان (اسلام ‏و پاکستان)، لاهور، المورد.
    • نهرو، جواهر لعل، 1361، کشف هند، ترجمة محمود تفضلي، چ چهارم، تهران، اميرکبير.
    • هاردي، پي.، 1369، مسلمانان هند بريتانيا، ترجمة حسن لاهوتي، مشهد، بنياد پژوهش‌هاي اسلامي آستان قدس رضوي.
    • Bahadur, Kalim, 1977, The Jamaati Islami, New Delhi, Chetana Publication.
    • Nasr, Vali Reza, 1994, The Vanguard Of Islamic Revoloution: The Jamaate Islami Of Pakistan, California, University Of California Press, Berekly & Losangles.
    • ----- , 1996, Mawdudi & The Making Of Islamic Revivalism, New York, Oxford University Press.
    • Sharan, Parmatma, 1957, Political System Of Pakistan, Meerut, Prakash Printing Press.
    • 251 reads
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Mofid Bojnourdi , Majid. (2026) An Investigation and Criticism of Abul A'la Maududi's "substitution" Theory with Emphasis on Political Backgrounds. Ma`rifat-e Siasi, 15(1), 97-116

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Majid Mofid Bojnourdi ."An Investigation and Criticism of Abul A'la Maududi's "substitution" Theory with Emphasis on Political Backgrounds". Ma`rifat-e Siasi, 15, 1, 2026, 97-116

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Mofid Bojnourdi , M.(2026) 'An Investigation and Criticism of Abul A'la Maududi's "substitution" Theory with Emphasis on Political Backgrounds', Ma`rifat-e Siasi, 15(1), pp. 97-116

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Mofid Bojnourdi , M. An Investigation and Criticism of Abul A'la Maududi's "substitution" Theory with Emphasis on Political Backgrounds. Ma`rifat-e Siasi, 2026; 15(1): 97-116